Home Tổ chuyên môn Sử - GD Hoạt động Đọc hồi kí của tướng Mĩ về sự kiện Bác Hồ đọc Tuyên ngôn độc lập ngày 2/9/1945

Đọc hồi kí của tướng Mĩ về sự kiện Bác Hồ đọc Tuyên ngôn độc lập ngày 2/9/1945

Ngày 2/9/1945, tại Quảng trường Ba Đình, Hà Nội, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã thay mặt Chính phủ lâm thời đọc Bản Tuyên ngôn độc lập khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Vào thời khắc lịch sử đó, bản Tuyên ngôn độc lập đã vang lên với giọng đọc trang trọng, ấm áp của Chủ tịch Hồ Chí Minh, đi vào lòng người như sự thức tỉnh, khẳng định niềm tin và sức mạnh của dân tộc Việt Nam vào tương lai tươi đẹp. Đó là áng văn bất hủ góp phần làm nên cốt cách và tâm hồn của dân tộc ta. Những người có mặt tại buổi lễ đã không thể nào quên được những cảm xúc đặc biệt trong giờ phút trang trọng và thiêng liêng đó.

Hình ảnh Bác Hồ khi đọc Tuyên ngôn Độc lập tại quảng trường Ba Đình

ngày 2/9/1945

Trong đoàn người dự buổi lễ mít tinh tại quảng trường Ba Đình lịch sử năm 1945, có một người ngoại quốc đặc biệt. Ông đã quyết định từ chối lời mời của chủ tịch Hồ Chí Minh đến khu vực Lễ đài dành cho quan khách để hòa mình vào dòng người dự mít tinh để lắng nghe và quan sát. Đó chính là Thiếu tá Archimedes L.A Patti - Chỉ huy đơn vị Cơ quan Tình báo chiến lược Mỹ (OSS). Về sau, ông đã viết cuốn hồi ký “Why Vietnam?” (Tại sao Việt Nam?)  ghi dấu sự kiện đặc biệt ngày Bác Hồ đọc Tuyên ngôn Độc lập 2/9/1945.

Trong cuốn hồi kí của mình, Thiếu tá Archimedes L.A Patti không chỉ miêu tả không khí sôi sục, hân hoan của người dân Việt Nam tại Quảng trường Ba Đình ngày 2/9/1945, mà còn viết về những cảm nhận không thể nào quên của tác giả đối với vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc Việt Nam.

Archimedes L.A. Patti (1914-1998)- tác giả của cuốn hồi kí "Why Vietnam?"

Với nhiệm vụ thu thập tin tức tình báo, trợ giúp và phối hợp với quân đội Trung Hoa Dân Quốc tổ chức giải giáp quân đội phát xít Nhật bại trận và giải quyết vấn đề tù binh chiến tranh, Thiếu tá Patti đã tới Việt Nam. Trước đó, Thiếu tá Patti đã có dịp gặp mặt và trò chuyện với Bác Hồ tại một ngôi làng nhỏ ở Tĩnh Tây, Quảng Tây (Trung Quốc) vào ngày 27/4/1945.

Trong cuộc gặp, hai bên đã thảo luận và bàn về việc phối hợp hoạt động chống Nhật giữa Mặt trận Việt Minh và cơ quan OSS. Chính cuộc gặp này đã khiến vị thiếu tá có cảm nhận và ấn tượng sâu sắc về Bác. Ông Patti vô cùng cảm phục trước trí tuệ uyên bác, phong cách ngoại giao giản dị mà đầy sức thuyết phục của Người. Trong cuốn hồi ký “Why Vietnam?”, thiếu tá Patti viết: “Mặc dù tôi đã tỏ ra khách quan và vô cùng thận trọng để bản thân không dính vào những khía cạnh chính trị liên quan đến vấn đề Đông Dương, nhưng sự chân thành và tài hùng biện đầy sức thuyết phục của ông Hồ đã để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng tôi... Đó là một lãnh đạo vô cùng thông minh, thấu hiểu những vấn đề của đất nước mình, Người thấu tình đạt lý và vô cùng tinh tế. Tôi cũng cảm thấy có thể tin tưởng ông như người bạn đồng minh đứng cùng chiến tuyến chống lại phát xít Nhật…”.

Trước ngày Độc lập của Việt Nam, Thiếu tá Patti là người vinh dự được Chủ tịch Hồ Chí Minh cho xem, cũng như trao đổi ý kiến về nội dung của bản Tuyên ngôn Độc lập do chính Người soạn thảo. Đến ngày 2/9/1945, ông Patti cùng với đồng nghiệp của mình đã có mặt tại Quảng trường Ba Đình để chứng kiến sự kiện này.

Trong cuốn hồi ký của mình, Thiếu tá Archimedes L.A Patti đã miêu tả tỉ mỉ, sống động về thời khắc trọng đại đó: “Từ sớm tinh mơ, dân chúng Hà Nội như những bầy ong, từng đoàn lớn nhỏ, lần lượt đổ về khu vực xung quanh Quảng trường Ba Đình để tham dự sự kiện có tính lịch sử trên. Một số nơi thấp thoáng bóng dáng dân chúng ở các làng ngoại ô thành phố. Một số nhóm ăn mặc trang phục truyền thống của dân tộc thiểu số và nông dân diện những bộ khăn áo cổ truyền...

Tầm trưa, Knapp Bermque Grelecki và tôi đi về phía Quảng trường Ba Đình. Tôi đã quyết định từ chối lời mời của ông Hồ đến khu vực Lễ đài dành cho quan khách. Tôi muốn chứng kiến buổi lễ như một người quan sát bình thường, được hòa mình trong không khí sôi sục, phấn khởi của quần chúng để ghi lại những cảm nhận chân thực, sống động nhất. Chúng tôi chọn được một địa điểm tương đối đẹp - ở ngay trước lễ đài.

Bất chợt có tiếng còi và các hiệu lệnh quân sự phát ra từ đội hình quân sự. Đội danh dự và các đơn vị bộ đội đứng thẳng và chăm chú theo dõi ai sẽ là người đầu tiên xuất hiện trên lễ đài. Mấy phút sau, nổi lên tiếng hô: "Bồng súng chào!". Quần chúng bỗng im lặng. Trên lễ đài, mọi người đều bận đồ trắng, thắt cavát và để đầu trần, trừ một người có dáng hình nhỏ nhắn, mặc áo kaki màu sẫm... Đó chính là Chủ tịch Hồ Chí Minh.

… Sau đó, tiếng trong loa phóng thanh nổi lên phá vỡ sự im lặng, giới thiệu ông Hồ "là người giải phóng, vị cứu tinh của dân tộc". Quần chúng đuợc sự hướng dẫn của các đảng viên, cất tiếng hát và trong mất phút liền hô vang "Độc lập". Ông Hồ đứng yên mỉm cười và phía dưới là sự hoan hô của người. Ông giơ tay ra hiệu im lặng và bắt đầu đọc bản Tuyên ngôn - nay trở thành bản Tuyên ngôn nổi tiếng...

Ông Hồ dừng lại đột ngột và hỏi người nghe: "Đồng bào có nghe rõ tôi  không?". Quần chúng hô vang đáp lại: "Rõ". Thực là một nghệ thuật diễn thuyết bậc thầy! Từ lúc đó, quần chúng lắng nghe và theo dõi chăm chú từng lời nói, cử chỉ của ông Hồ. Chúng tôi không hiểu ông Hồ đã nói gì. Lê Xuân - nguyên là người liên lạc của chúng tôi phải cố gắng lắm để dịch những lời của ông Hồ cho chúng tôi nhưng cũng rất khó khăn. Tuy nhiên, chỉ cần nghe giọng nói của ông Hồ bình tĩnh, rõ ràng, ấm cúng và thân mật cũng như nghe thấy câu trả lời mạnh mẽ của quần chúng thì chúng tôi không còn nghi ngờ gì nữa là ông đã thấu tới quần chúng. Và từ thời điểm đó trở đi có một mối liên kết đặc biệt được hình thành. Ông Giáp không hề bóp méo câu chuyện khi nhiều năm sau đó ông viết rằng “Bác Hồ cùng với cả biển người đã hoà làm một”.[L.A.Patti (2000), Why Vietnam (Tại sao Việt Nam), NXB Đà Nẵng; 494 - 496].

Vì nhiều lí do, đến năm 1980 cuốn hồi kí của ông mới được công bố. Những cảm nhận chi tiết và chân thực của Patti đã trở thành nguồn tư liệu quý báu, cung cấp một cái nhìn khách quan và sống động về chủ tịch Hồ Chí Minh, luôn được các nhà sử học tiếp cận khi viết về sự kiện ngày 2/9/1945.

Nguyễn Thị Sáu

Tổ Lịch sử

 

Add comment

Vui lòng viết bình luận bằng tiếng Việt, có dấu


Security code
Refresh

Đăng Nhập

Thăm dò ý kiến

Bạn biết đến Website này qua nguồn thông tin nào?
 

  • Hình ảnh
  • Hình ảnh
  • Hình ảnh
  • Hình ảnh
  • Hình ảnh
  • Hình ảnh
  • Hình ảnh
  • Hình ảnh
  • Hình ảnh

Bài được quan tâm